Autor tekstu: Włodzimierz Łęcki

Tekst datowany jest na rok 1976, ale nie stracił wiele na aktualności

Puszcza Zielonka stanowi doskonały teren do organizacji ciekawych wycieczek pieszych i kolarskich, a także innych form do wypoczynku “na łonie natury”. W bezpośrednim sąsiedztwie dużej aglomeracji miejskiej Poznania można rozkoszować się czystym powietrzem, nieskażoną wodą w jeziorach i panoramami rozległych “bezludnych” lasów. Znacznie rozbudowana w ostatnich latach sieć komunikacyjna umożliwia łatwe dotarcie do miejscowości na obrzeżu Puszczy, stanowiących punkty wypadowe w głąb lasów i nad jeziora.

Mianem Puszczy Zielonki określa się potocznie rozległy kompleks leśny położony na północny wschód od Poznania w widłach linii kolejowych Poznań – Skoki i Poznań – Pobiedziska.

Teren jest tu bogato ukształtowany występowaniem rozlicznych form krajobrazowych będących dziełem lodowca skandynawskiego. Głównym akcentem jest przebiegające w południowej części Puszczy pasmo wzgórz moreny czołowej. Na obszarze Puszczy w paśmie tym najwyższym wzniesieniem jest Góra Dziewicza (142,7 m.n.p.m.) będąca obok Góry Moraskiej (154 m.n.p.m.) położonej po przeciwnej stronie Warty, najwyższym wzniesieniem w okolicach Poznania. W pogodne dni zalesiony szczyt Góry Dziewiczej jest dobrze widoczny z Poznania, np. z Mostu Marchlewskiego1. Wzgórza morenowe w kierunku zachodnim opadają stosunkowo stromo do Warty, która na odcinku między Główną a Owińskami przebija się przełomową doliną, szerokości ok. 500 m. Różnice wysokości dochodzą tu do 90 metrów (między Górą Dziewiczą, a Wartą płynącą w odległości 2,5 km od szczytu). W kierunku północnym krajobraz jest bardziej spokojny. Znajdują się tam faliste równiny morenowe oraz pola sandrowe. Większe zróżnicowanie wysokości występuje koło Promna, Murowanej Gośliny, Dąbrówki Kościelnej.

Poważnym walorem Puszczy Zielonki jest duża liczba jezior. Głównym ich skupiskiem jest charakterystyczna dla krajobrazu polodowcowego rynna jeziorna ciągnąca się od Pobiedzisk do Murowanej Gośliny. Znajduje się w niej 11 jezior: Biezdruchowskie, Jerzyńskie, Wronczyńskie (2), Stęszewskie, Kołatkowskie, Tuczno, Czarne, Pławno, Miejskie i Kamieńskie. Skupiska jezior znajdują się też koło Promna, Dzwonowa i już na pograniczu Puszczy, koło Skoków. Najwyższym obszarowo jeziorem jest jez. Kołatkowskie – 78 ha. Ciekawe, o zróżnicowanym krajobrazie, są też doliny rzeczek. W kierunku równoleżnikowym płyną tu Cybina (jej dolina stanowi wschodnią granicę opisywanego tu regionu) oraz Główna. Głęboką doliną płynie Goślinka wypływająca pod Zielonką, a przepływającą m.in. przez Głęboczek i Murowaną Goślinę.

Na opisywanym obszarze znajdują się trzy miasta: Pobiedziska, Murowana Goślina i Skoki.

Głównymi traktami komunikacyjnymi są trasy Poznań – Wągrowiec na północ od Poznania (linia kolejowa i dobra szosa) oraz na wschód Poznań – Gniezno (linia kolejowa i szosa międzynarodowa E-83). Lokalne znaczenie mają drogi: (Poznań) – Koziegłowy – Kicin – Wierzonka, Kostrzyn – Pobiedziska – Kiszkowo, Murowana Goślina – Zielonka z odgałęzieniem do Kaminska, Kiszkowo – Dąbrówka Kościelna. Podobnie lokalne znaczenie ma linia kolejowa Sława – Kiszkowo – Gniezno.

Lasy w regionie Puszczy Zielonki zajmują ok. 15 000 ha. Obok borów sosnowych w wielu miejscach spotkać można lasy mieszane i liściaste. Centralna część Puszczy znajduje się w administracji AR2 w Poznaniu stanowiąc lasy doświadczalne. O zróżnicowanej i częściowo unikalnej florze świadczy istnienie tutaj aż sześciu rezerwatów przyrody3. Skupiskami wielu rzadkich roślin są szczególnie okolice Dziewiczej Góry i Promna. Obok rezerwatów na obszarze Puszczy znajduje się szereg drzew pomnikowych często zgromadzonych w dawnych parkach dworskich. Do najciekawszych parków należą parki w Wierzące i Owińskach.

1 obecnie Most Królowej Jadwigi
2 Akademia Rolnicza w Poznaniu obecnie Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
3 Obecnie 5 rezerwatów przyrody

Współczesny opis Puszczy Zielonki – tutaj